Samorząd Województwa Mazowieckiego www.mazovia.pl

Informacja bazowa - Janosikowe

Dochody województw z tytułu...

Symulacja zmniejszenia...

Propozycje Ministerstwa...

Zarząd Województwa Mazowieckiego pozytywnie zaopiniował jeden z siedmiu zaproponowanych przez Ministerstwo Finansów algorytmów naliczania „janosikowego”. Gdyby nowy algorytm już obowiązywał – w tym roku Mazowsze mogłoby oddać na rzecz innych województw o ok. 300 mln zł mniej.

Obecnie obowiązujący algorytm naliczania subwencji wyrównawczej zakłada dwa progi. W przypadku, kiedy dochody podatkowe województwa w przeliczeniu na jednego mieszkańca przekroczą o 110 proc. średnią krajową, województwo musi oddać na „janosikowe” 80 proc. tej nadwyżki. W przypadku, gdy przekroczy 170 proc. średniej krajowej, będzie to już 95 proc. W takiej sytuacji jest dziś Mazowsze. Mimo, że teoretycznie jest najbogatszym województwem, „ustawa janosikowa” zabiera mu wypracowaną nadwyżkę, dzieląc ją na pozostałe województwa.

Jest jednak i drugi problem. „Janosikowe” jest naliczane na podstawie dochodów sprzed dwóch lat. Jeśli po koniunkturze przychodzi kryzys i spadek dochodów, region zostaje dotknięty podwójnie. Z taką sytuacją mamy właśnie do czynienia w tym roku. Mazowsze, któremu dochody na skutek kryzysu spadły o 30 proc. płaci najwyższe w swojej historii „janosikowe”. W ten sposób oddajemy na rzecz innych województw aż 70 proc. tegorocznych dochodów podatkowych. Doprowadziło to do kuriozalnej sytuacji. Okazuje się bowiem, że w tym roku po zapłaceniu „janosikowego” pozostałe w budżecie województwa środki po przeliczeniu na 1 mieszkańca wynoszą zaledwie 153 zł! – co jest najmniejszą kwotą spośród wszystkich 16 województw.

„Janosikowe” uczyniło z najbogatszego województwa – region najbiedniejszy.

Teoretycznie jednak sytuacja może być jeszcze gorsza. Ustawa nie przewiduje bowiem żadnego bufora bezpieczeństwa gwarantującego przy niekorzystnym splocie wydarzeń minimalną kwotę, którą powinien dysponować region. Teoretycznie zatem Mazowsze może oddawać nawet 90 proc. swoich dochodów. W związku z tą sytuacją Ministerstwo Finansów rozpoczęło prace nad zmianą ustawy o subwencji wyrównawczej. Zaproponowano siedem wariantów nowego naliczania „janosikowego”, w tym sześć nowych.

Po analizie skutków wprowadzenia wszystkich nowych wariantów, Zarząd Województwa Mazowieckiego zadecydował o poparciu piątego z nich.

Jest to wariant mniej restrykcyjny niż obowiązująca ustawa. Zmianie uległaby wysokość obu progów, od których przekroczenia zależna jest wysokość „janosikowego”. Pierwszy podniesiony byłby ze 110 proc. (średniej krajowej dochodów podatkowych województwa w przeliczeniu na jednego mieszkańca) – do 130 proc. Drugi ze 170 proc. – na 180 proc.

I tak – jeśli dochody województwa w przeliczeniu na jednego mieszkańca przekroczą o 130 proc. średnią krajową, musi ono oddać innym regionom 50 proc. tej nadwyżki. Jeśli natomiast dochody przekroczą 180 proc. – odda 60 proc.

Algorytm ten poprawia trochę sytuację Mazowsza. Niestety, ciągle nie gwarantuje bufora bezpieczeństwa, który zapewniłby stabilność finansową regionu i wyeliminował powtórzenie się sytuacji, z jaką mamy do czynienia w tym roku.

Jak wynika z przeprowadzonych analiz, gdyby nowy algorytm już obowiązywał – w tym roku Mazowsze mogłoby oddać na rzecz innych województw o ok. 300 mln zł mniej.

Tegoroczne „janosikowe” pochłonie nie jak zakładano na początku roku 54 proc. dochodów podatkowych województwa mazowieckiego, ale aż 70 proc. Aby móc wywiązać się z „janosikowego” i przekazać aż 940 mln zł na inwestycje w innych województwach, Mazowsze musi rezygnować z własnych bardzo ważnych inwestycji. W tej sytuacji marszałek wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z prośbą o przyspieszenie prac nad badaniem niezgodności ustawy o „janosikowym” z Konstytucją RP, skierował listy do rządu i parlamentarzystów, a także przedstawił problem na posiedzeniu sejmowej Komisji Finansów.

– Ustawa o subwencji wyrównawczej jest daleko niesprawiedliwa. Na barki jednego województwa zrzucono bowiem ciężar finansowania inwestycji w pozostałych województwach. Okazuje się, że w tym roku po zapłaceniu „janosikowego” pozostałe w budżecie województwa środki po przeliczeniu na 1 mieszkańca wynoszą zaledwie 153 zł! – co jest najmniejszą kwotą spośród wszystkich 16 województw. Jednym słowem „janosikowe” z najbogatszego regionu uczyniło region najbiedniejszym. Dlatego cieszy nas podjecie tego problemu przez Ministerstwo Finansów – podkreśla marszałek Adam Struzik.

– Nie negujemy potrzeby mechanizmu wyrównawczego. Doskonale rozumiemy konieczność wsparcia biedniejszych regionów. Do tej pory w pełni wywiązywaliśmy się z obowiązku płacenia subwencji wyrównawczej. W przeciągu ostatnich lat przekazaliśmy na rzecz innych województw aż 4,5 mld zł. Jednak obowiązująca ustawa nie przewiduje górnej granicy takiego obciążenia. Teoretycznie możemy oddawać nawet 90 proc. naszych dochodów, a to już oznacza dla Mazowsza całkowity paraliż i brak możliwości realizacji swoich zadań statutowych. Ustawodawca powinien sobie również zdawać sprawę z konsekwencji długoletniego drenowania jednego województwa. Jestem głęboko przekonany, że zrzucenie na barki jednego województwa – Mazowsza ciężaru finansowania zrównoważonego rozwoju całego kraju jest daleko niesprawiedliwe. A trzeba pamiętać, że nie są to wirtualne pieniądze, ale środki, dzięki którym także samorządy lokalne budowały i remontowały drogi, kupowały sprzęt dla szpitali czy budowały kanalizację – dodaje marszałek.

Trudna sytuacja finansowa Mazowsza spowodowana jest dwoma czynnikami. Po pierwsze – w tym roku Mazowsze płaci rekordowe „janosikowe” naliczane na podstawie dochodów sprzed dwóch lat, czyli okresu koniunktury. Po drugie – wpływy z CIT, które stanowią podstawę dochodów województwa, spadły aż o 30 proc. w stosunku do roku ubiegłego i osiągnęły poziom z roku 2004 (stan na kwiecień). Natomiast „janosikowe” wzrosło w tym czasie trzykrotnie. Dla przykładu w kwietniu zeszłego roku zanotowano wpływy z CIT na poziomie 414 mln zł, a w tym roku – 250 mln zł.

– Spadek wpływów do budżetu łączymy ze skutkami kryzysu i możliwością odliczania przez firmy strat z tego tytułu. Firmy korzystają z możliwości obniżenia dochodów podlegających opodatkowaniu o całkowitą wysokość straty poniesionej w latach kryzysu. Mogą  korzystać z tej ulgi przez kolejnych 5 lat, z tym, że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty. Przepisy nie nakazują, aby w jednym roku wykorzystać aż 50 proc. strat z poprzedniego roku, jednak przedsiębiorcom oczywiście opłaca się odliczyć straty jak najszybciej – podkreślił marszałek.

Można więc powiedzieć, że Mazowsze odczuło podwójnie kryzys. W pozostałych województwach, do których trafiają środki z odbieranego Mazowszu „janosikowego” sytuacja finansowa może być stabilniejsza. Ewentualny spadek wpływów z CIT rekompensuje im wyższa subwencja wyrównawcza – czyli środki z Mazowsza.

W związku z dużym spadkiem wpływów z CIT – w tym roku Samorząd Województwa Mazowieckiego będzie miał na realizację zadań własnych zaledwie 397 mln zł. Tymczasem jeszcze w 2007 roku było tych środków 1,3 mld zł, czyli trzykrotnie więcej. Mimo tak znaczącego spadku dochodów, „janosikowe” jest w tym roku w stosunku do 2007 roku wyższe niemal o połowę (46%).

W lutym br. marszałek Adam Struzik skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją RP przepisów dotyczących „janosikowego”. Wcześniej decyzję w tej sprawie jednogłośnie podjęli Radni Województwa Mazowieckiego. Wczoraj (19 maja br.) marszałek złożył do TK prośbę o przyspieszenie rozpoznawania wcześniejszego wniosku z uwagi na trudną sytuację województwa.

Zarząd województwa już na początku roku podjął szereg działań oszczędnościowych. Zamrożone zostały pensje, zmniejszono dotacje dla podległych instytucji i ograniczono inwestycje. Niestety w związku z dalszym spadkiem dochodów podatkowych z tytułu CIT i koniecznością comiesięcznego opłacania „janosikowego” budżet wymagał kolejnego przeorganizowania. Podczas ostatniej sesji sejmiku województwa mazowieckiego radni zmuszeni zostali do podjęcia trudnych decyzji dotyczących koniecznych zmian w inwestycjach – wydatki zostały zmniejszone aż o 420 mln zł.

Niestety z powodu braku środków najprawdopodobniej nie będzie możliwości realizowania takich inwestycji jak:

• zakup 20 pociągów dla Kolei Mazowieckich;
• dofinansowania budowy „Orlików” na Mazowszu.

Zarząd został również zmuszony do:

• zmniejszenia o 20 mln zł dokapitalizowania Warszawskiej Kolei Dojazdowej;
• zmniejszenia o 5 proc. dotacji dla KM;
• zmniejszenia o 10 proc. dotacji dla WKD;
• zmniejszenia o 5 proc. dotacji dla placówek kulturalnych podległych Samorządowi Województwa Mazowieckiego;
• zmniejszenia o 4,5 proc. dotacji dla placówek oświatowych podległych Samorządowi Województwa Mazowieckiego.